Aleksandra Gaczek

adwokat

Prowadzę kancelarię adwokacką w Katowicach, ale działam na terenie całego Śląska i okolic. Doradzam klientom i reprezentuję ich przed sądem w sprawach rodzinnych...
[Więcej >>>]

Obowiązek alimentacyjny może zostać ustalony dwojako albo jako umowa stron (zawarta przykładowo w formie aktu notarialnego) albo mocą orzeczenia Sądu. W przeważającej mierze alimenty są ustalane w drodze wydanego przez Sąd wyroku.

Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie regulują wysokości alimentów, natomiast w sposób szczegółowy określają zakres obowiązku alimentacyjnego oraz regulują, co jest podstawą do określenia wysokości alimentów przez Sąd.

W tym artykule, chcę wyjaśnić Ci, kiedy możesz dochodzić podwyższenia alimentów.

Kiedy można dochodzić podwyższenia alimentów?

Załóżmy, że mamy do czynienia z sytuacją, kiedy alimenty są już ustalone, na podstawie wyroku Sądu.

Lata mijają, dzieci rosną, a kwota alimentów pozostaje wciąż taka sama, jak ustalona w wyroku sprzed kilku lat.

W pewnym momencie dochodzisz do wniosku, że alimenty nie wystarczają na pokrycie potrzeb Twoich dzieci, a osoba zobowiązana do płacenia alimentów – nie chce przyjąć do wiadomości faktu, iż łoży na dzieci za mało.

Kiedy można dochodzić podwyższenia alimentów?Chcę, abyś wiedział lub wiedziała, że alimenty można podwyższyć (można je również obniżyć, ale o tym będę pisała w kolejnych blogowych artykułach).

Kiedy zatem możesz dochodzić podwyższenia
alimentów na dzieci?

Przepisy Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego regulują taką sytuację w ten sposób, że powinna zaistnieć zmiana stosunków.

Oznacza to, że w postepowaniu o podwyższenie alimentów Sąd będzie porównywał „moment początkowy”, czyli stan z daty uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego alimenty, oraz „momentu końcowego”, czyli orzeczenia sądu zmieniającego wysokość alimentów (stan z daty orzekania przez Sąd o zasadności i wysokości zmiany alimentów).

Ważne jest również to, że sam upływ czasu nie uzasadnia zmiany wysokości alimentów, należy przedstawić w pozwie lub w toku postępowania, na czym polega zmiana stanu faktycznego z daty orzekania o wysokości alimentów sprzed kilku lat do stanu obecnego.

O zmianie stosunków możemy mówić, kiedy dojdzie do zmiany okoliczności istotnych przy ustalaniu obowiązku alimentacyjnego, będzie to wzrost usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej do alimentów lub wzrost możliwości zarobkowych osoby zobowiązanej do alimentacji.

Kiedy można dochodzić podwyższenia alimentów?Przekładając powyższe na praktykę możesz dochodzić podwyższenia alimentów, przykładowo, jeśli alimenty były ustalane, kiedy dziecko chodziło do przedszkola, a następnie Twoje dziecko poszło do szkoły i z tego powodu potrzeby dziecka zwiększyły się (np. o koszty dojazdów, obiadów w szkole, podręczników, pomocy szkolnych, zajęć dodatkowych albo np. dziecko poszło do prywatnej szkoły, bo ta odpowiadała preferencjom i potrzebom dziecka).

Możesz dochodzić też wyższych alimentów, jeśli dziecko cierpi na określoną przypadłość zdrowotną lub ma pewien niedobór rozwojowy i pojawiła się szansa na leczenie lub podjęcie nowej, przynoszącej efekty terapii, z którą wiąże się konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów.

Z drugiej strony możesz również żądać podwyższenia alimentów, jeśli zobowiązana do ich zapłaty osoba znalazła lepsze zatrudnienie lub dostała awans w dotychczasowym miejscu pracy, ponieważ do zmiany stosunków dojdzie, jeśli wzrosną możliwości zarobkowe osoby zobowiązanej.

Wyrok uwzględniający powództwo o podwyższenie alimentów pozbawia skuteczności wyrok poprzedni, ustalający wysokość obowiązku alimentacyjnego.

Do którego sądu złożyć pozew
o podwyższenie alimentów?

Pozew o podwyższenie alimentów należy złożyć do Sądu, w którego okręgu mieszka rodzic zobowiązany do płacenia alimentów albo do Sądu, w okręgu którego zamieszkuje dziecko uprawnione do alimentacji.

Możliwość wyboru Sądu przez powoda to skutek tzw. właściwości przemiennej, która pozwala na wybór Sądu w zależności od tego, który Sąd jest wygodniejszy dla powoda.

Możliwość wyboru Sądu właściwego dla miejsca zamieszkania osoby uprawnionej eliminuje problemy przy pozywaniu osób, które nie mieszkają w Polsce, ponieważ w przypadku pozwu o podwyższenie alimentów przeciwko osobie, która mieszka za granicą, sprawę rozpozna polski sąd powszechny.

W przypadku alimentów na niepełnoletnie dzieci mogą być one dochodzone tylko przez dziecko lub dzieci, które będą w pozwie figurować jako powód (powodowie). Z powodu niepełnoletności dziecka w jego imieniu będzie działać rodzic – opiekun wiodący jako przedstawiciel ustawowy.

Alimenty na pełnoletnie dziecko są dochodzone już przez samo dziecko, posiada ono już zdolność do czynności prawnych i zdolność do czynności sądowych (tzw. legitymacje procesową czynną).

***

Przeczytaj także:

Zdjęcie w poście: Ibrahim Rifath on Unsplash

Nie jestem pewna czy wiesz, ale nawet w sytuacji, w której sąd na wniosek stron odstępuje od orzeczenia, który z małżonków jest winien rozpadu pożycia (czyli ma miejsce rozwód bez orzekania o winie), można dochodzić alimentów od drugiego małżonka.

Jednak wyłącznie w sytuacji, w której małżonek dochodzący alimentów znajduje się w sytuacji niedostatku.

orzeczenie winy w rozwodzie ma wpływ na alimenty

Czy orzeczenie winy w rozwodzie ma wpływ
na alimenty małżonka

Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje wprost, jakie przesłanki muszą zaistnieć, aby możliwym było ubieganie się o alimenty od drugiego małżonka:

Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

Powyższy przepis Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego dotyczy dwóch sytuacji:

  1. Braku orzekania o winie na wniosek stron,
  2. Orzekania o winie i uznania, iż rozwód nastąpił z winy obojga małżonków.

W obydwu powyższych sytuacjach do alimentacji będzie uprawniony: 

  • małżonek niewinny (przy braku orzekania o winie – sytuacja pierwsza) 
  • małżonek współwinny (przy orzekaniu przez Sąd o winie i uznaniu, że leży ona po stronie obojga małżonków –  sytuacja druga) 

ale w obydwu sytuacjach pod warunkiem, że małżonek taki znalazł się w niedostatku.

Wina jednego małżonka w rozpadzie
pożycia małżeńskiego

Sytuacja zobowiązania alimentacyjnego wobec małżonka wygląda inaczej, gdy sąd orzeknie, iż wyłącznie jeden z małżonków jest winny rozpadu pożycia, które doprowadziło do rozwodu.

W Kodeksie Rodzinnym i Opiekuńczym czytamy:

Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

Przepis jest sformułowany w sposób jasny i zgodnie z jego brzmieniem:

  • jeśli jeden z małżonków jest wyłącznie winny, a sytuacja materialna drugiego małżonka, tego niewinnego pogarsza się, to od małżonka winnego dochodzić można alimentów, zaznacza, że stan niedostatku małżonka niewinnego nie musi wstąpić
  • nie ma w tym przypadku ograniczenia zobowiązania alimentacyjnego w latach, jednak po zawarciu przez małżonka niewinnego nowego związku, obowiązek alimentacyjny małżonka winnego rozpadu pożycia wygaśnie

Ograniczenie alimentacji małżonka do 5 lat

W mojej praktyce spotykam się z pytaniem, czy alimenty na małżonka płaci się jedynie przez okres 5 lat.

Otóż ograniczenie czasowe obowiązku alimentacyjnego do 5 lat dotyczy wyłącznie sytuacji, w której Sąd nie orzekał o winie na wniosek stron (to sytuacja opisana powyżej, w której małżonek uprawniony winien znaleźć się w niedostatku, aby móc skutecznie dochodzić alimentów od drugiego małżonka).

Reasumując…

Czasowe ograniczenie obowiązku alimentacyjnego między rozwiedzionymi małżonkami nie wchodzi w rachubę, gdy zobowiązanym do alimentacji jest małżonek winny rozkładu pożycia, i to niezależnie od tego, czy zobowiązany jest w stosunku do małżonka, który także jest winny rozkładu, czy w stosunku do małżonka, który winy za rozkład pożycia nie ponosi. 

Tak więc nie ma mowy o ograniczeniu czasowym alimentacji w dwóch przypadkach:

– małżonek zobowiązany do alimentacji został uznany za wyłącznie winnego rozpadu pożycia,

– oboje małżonkowie są winni (ale uwaga: tutaj konieczne jest wykazanie stanu niedostatku małżonka uprawnionego do alimentów).

Tematyka roszczeń alimentacyjnych wobec małżonka po rozwodzie jest złożona i może wydawać się skomplikowana, dlatego będą ją przybliżać w kolejnych artykułach na blogu.

Zapraszam Cię serdecznie do lektury.

***

Przeczytaj też: Jak długo trzeba poczekać na rozwód w Katowicach?

Separacja a rozwód

Aleksandra Gaczek25 lutego 20212 komentarze

Kontynuując temat separacja małżeńska chciałam wyjaśnić Ci różnice między rozwodem a separacją.

Często spotykam osoby, które rozważają, jaką decyzję podjąć i co będzie dla nich lepsze – rozwód czy separacja. Często słyszę też to pytanie podczas spotkań z Klientami, udzielając porad w sprawach rodzinnych.

Jak to zazwyczaj bywa – nie mogę udzielić jednej generalnej odpowiedzi, które postępowanie jest korzystniejsze, bo każda sytuacja moich rozmówców jest inna i w każdej należy indywidualnie rozważyć, które rozwiązanie jest lepsze. 

Mam nadzieję, że i Tobie, jeśli pochylasz się obecnie nad tematem separacji, pomogę podjąć najlepszą dla Ciebie decyzję.

Separacja a rozwód

Czym zatem różni się separacja od rozwodu? Odpowiedź wydaje się prosta, Sąd orzeka rozwód, jeśli rozpad pożycia między małżonkami ma trwały charakter.

Ma to miejsce wówczas, kiedy małżonkowie nie widzą już szans na wspólne życie razem, miłosne uczucie wygasło, nie ma wspólnych decyzji finansowych, małżonków nie łączy już więź fizyczna, ale przede wszystkim – małżonkowie nie chcą już tworzyć wspólnoty, nie widzą siebie u boku małżonka i taki stan się nie zmieni, ponieważ decyzja o pójściu we własną stronę jest kategoryczna.

Sądy lubią przy orzekaniu rozwodu mieć pewność co do trwałości rozpadu więzi, dlatego zielone światło do orzeczenia rozwodu daje często np. podjęta terapia małżeńska, która zakończyła się niepowodzeniem.

Wówczas Sąd ma pewność, że strony próbowały ratować związek, ale ich starania (mniejsze bądź większe) nie odniosły rezultatu i nie doszło do odrodzenia trzech płaszczyzn małżeńskich (emocjonalnej, fizycznej i gospodarczej) między małżonkami.

Terapia nie jest naturalnie konieczna, nie wynika z żadnego przepisu prawa, natomiast pokazuje Sądowi, że mimo prób i starań nie udało się odratować związku.

Usłyszałam ostatnio określenie, że „nie udało się ożywić trupa” i może jest to określenie mało delikatne, jednak doskonale obrazuje, czym jest trwałość rozpadu relacji małżeńskiej, która implikuje możliwość skutecznego ubiegania się o orzeczenie rozwodu.

Separacja to jeszcze nie koniec małżeństwa

W przypadku separacji sytuacja jest inna, bo uczucie jest już albo mizerne albo można powiedzieć, że nie ma go już wcale, strony podejmują odrębne decyzje finansowe, również nie współżyją ze sobą.

Jednak mimo mizerności relacji, mimo braku komunikacji, braku wspólnych planów czy celów, poczucia samotności na dany moment, strony (lub jedna ze stron) nie może wyobrazić sobie, iż jest to definitywny koniec i że nigdy już nie będzie między małżonkami dobrze.

Jeśli i Ty masz podobne odczucia, a Twój małżonek nie pozostaje w innym, pozamałżeńskim związku, to rozważ proszę separację, bo w tej sytuacji nie można mówić o trwałości rozpadu więzi. Wówczas mogę zaproponować Ci …

Postępowanie separacyjne

Od razu dodam, że skutki separacji są podobne do rozwodu, przykładowo separacja powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Co ciekawe, w toku tego samego postepowania może zdarzyć się sytuacja, że jeden z małżonków domaga się rozwodu, drugi natomiast separacji.

Jeżeli jedno z małżonków domaga się orzeczenia separacji, a drugie orzeczenia rozwodu i żądanie orzeczenia rozwodu jest uzasadnione, wówczas Sąd orzeknie rozwód. Jeżeli jednak rozwód nie jest dopuszczalny, a żądanie separacji jest uzasadnione, Sąd orzeknie separację.

W tym drugim przypadku, jeśli na skutek zmiany okoliczności, które zaistniały po dacie orzeczenia separacji, jeden z małżonków będzie domagać się rozwodu, Sąd orzeknie rozwód, jeśli zaistnieją ku temu przesłanki.

Częstym pytaniem jakie słyszę jest pytanie czy rozwód na daną chwilę jest właściwy lub możliwy czy też lepiej wnosić o separację małżeńską.

Istotną różnicą w okolicznościach każdej sprawy jest to, że w przypadku orzekania rozwodu rozpad pożycia musi być zupełny i trwały, natomiast przy separacji – tylko zupełny.

Dla mnie jako pełnomocnika w sprawach rozwodowych, jeśli Twoja decyzja o rozwodzie nie jest kategoryczna i nie jesteś w 100 % zdecydowana lub zdecydowany na rozwód, nie ma sensu wszczynać postępowania rozwodowego. Warto wówczas rozważyć separację, bo przy rozwodzie rozpad pożycia powinien mieć zupełny i trwały charakter.

Separacja Małżeńska - samotna kobieta

Separacja małżeńska

To właśnie trwałość rozpadu pożycia implikuje możliwość rozwiedzenia się i różni sprawy rozwodowe od spraw separacyjnych.

Przekładając powyższe na życie, w praktyce oznacza to, że jesteś pewien lub pewna, że nie wyobrażasz sobie powrotu do małżonka lub małżonki i nie chcesz dłużej być związany bądź związana z mężem lub żoną. 

Nie chciałabym dziś rozpisywać się nad różnicami między rozwodem a separacją małżeńską, bardziej chcę przedstawić pewne specyficzne dla separacji warunki, o których możesz nie wiedzieć, a które są istotne dla toku tego postępowania.

Orzeczenie separacji

Pewnie nie wiesz, że orzeczenie separacji może w pewnych okolicznościach nastąpić w postępowaniu nieprocesowym, które co do zasady jest prostsze. Dzieje się tak, ponieważ postępowanie nieprocesowe nie jest tak rygorystyczne pod niektórymi względami jak postepowanie procesowe.

I tak, separacja małżeńska może zostać również orzeczona postanowieniem wydanym w postępowaniu nieprocesowym, ale wyłącznie, jeśli zostały spełnione następujące warunki: 

  • małżonkowie są zgodni co do orzeczenia separacji,
  • małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci.

Tylko w takim przypadku separacja małżeńska może zostać orzeczona w postępowaniu nieprocesowym. Zgodne żądanie małżonków powinno obejmować wolę małżonków skierowaną na orzeczenie separacji.

W mojej ocenie istotne jest również to, że małżonkowie muszą być zgodni wyłącznie co do orzeczenia separacji, a nie jest konieczne, by byli oni zgodni co do dalszych kwestii, jak na przykład do zakresu czy sposobu przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny lub alimentów na rzecz małżonka.

Separacja w trybie procesowym

Jeżeli tylko jeden z małżonków żąda separacji, wówczas Sąd będzie orzekał w trybie procesowym. Sąd wówczas ma obowiązek orzeczenia o tym, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia.

ALE: analogicznie jak w postępowaniu rozwodowym Sąd zaniecha orzekania o winie na zgodny wniosek stron. Wówczas następują skutki takie, jakby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Orzeczenie o winie jest zatem obligatoryjnym składnikiem zarówno wyroku rozwodowego, jak i separacyjnego. 

Czytaj też: Rozwód w Katowicach

Wina w separacji małżeńskiej

Orzeczenie o winie w wyroku separacyjnym może mieć wpływ na ustalenie winy w wyroku rozwodowym, jeśli efektem separacji będzie postępowanie o rozwód.

Musisz jednak pamiętać, że nie zawsze orzeczenie winy w wyroku separacyjnym będzie analogiczne do orzeczenia co do winy w rozwodzie.

Jeśli po orzeczeniu separacji małżeńskiej wydarzą się nowe okoliczności między stronami, Sąd weźmie je pod uwagę przy orzekaniu rozwodu, dlatego wyrok separacyjny może się różnić od wyroku rozwodowego.

Co więcej, przy orzekaniu o separacji Sąd orzeknie o zaspokajaniu potrzeb rodziny, o obowiązku alimentacyjnym wobec dzieci, jak również o ewentualnych alimentach pomiędzy małżonkami.

Sąd orzeknie również o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi oraz o ustaleniu kontaktów z nimi.

Zdjęcie w poście: M.on Unsplash

Rozwód bez winy – kiedy warto?

Aleksandra Gaczek16 listopada 20203 komentarze

Dwoje młodych ludzi podejmuje decyzję o małżeństwie. Powodem jest uczucie i chęć spędzania ze sobą każdej wolnej chwili. Biorą ślub, jednak po wspólnym zamieszkaniu szybko okazuje się, że życie u boku drugiego partnera wcale nie wygląda różowo, a po próbie zmian wspólnie dochodzą do przekonania, że nic się nie zmieniło i nie zmieni…

Co wówczas?

Rozwód bez winy dwóch małżonków

Rozwód bez winy wymaga obopólnej zgody

Musisz wiedzieć, że rozwód bez orzekania o winie jest możliwy, jednakże małżonkowie muszą być co do tego zgodni, muszą przed Sądem (lub w pismach) oświadczyć, że ich wolą jest nieorzekanie przez Sąd o winie w rozpadzie pożycia. 

W sytuacjach, w których małżonkowie inaczej wyobrażali sobie wspólne życie i nie potrafili znaleźć rozsądnego kompromisu w sytuacjach konfliktowych, winią się wzajemnie za taki stan, ale nie potrafią jasno stwierdzić, że zawiniła wyłącznie jedna strona, warto rozważyć rozstanie z pozwem rozwodowym bez orzekania o winie.

Mam na myśli sytuacje, w których jeden z małżonków zawinił w określonych obszarach życia, natomiast drugi w innych.

Dlaczego?

Dlatego, że istnieje spore prawdopodobieństwo, że Sąd w takich sytuacjach orzeknie rozwód z winy obojga małżonków, a postępowanie przed Sądem będzie trwało zdecydowanie dłużej.

Jakie są plusy decyzji o nieorzekaniu przez Sąd
o winie w rozpadzie pożycia?

Na pewno takie, że postępowanie trwa krócej, rozwód często jest możliwy nawet przy pierwszej rozprawie. Taka sytuacja jest możliwa nawet, jeśli z małżeństwa pochodzą małoletnie dzieci, wówczas strony powinny przed datą pierwszej rozprawy, najlepiej już w pozwie lub odpowiedzi na pozew, ustalić podstawowe kwestie co do zamieszkania dzieci, władzy rodzicielskiej, alimentów, kontaktów.

Gotowe stanowisko zdecydowanie przyspieszy postępowanie.

Pewnie zastanawiasz się teraz, dlaczego w takim razie tak częste są rozwody, w których małżonkowie dochodzą winy w rozpadzie pożycia…

Przeczytaj też o rozwodzie w Katowicach>>

Dzieje się tak dlatego, że osoba, która czuje się pokrzywdzona decyzją o rozstaniu chce, aby stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w wyroku rozwodowym, ponadto często decyduje również czynnik ekonomiczny, przy orzeczeniu winy małżonek wyłącznie winny może zostać zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz małżonka niewinnego, niezależnie od tego, czy małżonek niewinny znalazł się w niedostatku czy też nie.

Postępowanie rozwodowe to często ostatnia szansa na wykazanie, że druga strona dopuściła się poważnych zaniedbań w wypełnianiu obowiązków małżeńskich, co w ocenie strony pokrzywdzonej winno znaleźć odzwierciedlenie w akcie, który kończy byt związku małżeńskiego czyli w wyroku rozwodowym.

Zdjęcie: Brooke Cagle on Unsplash